İHRACAT YAPILACAK ÜLKEYE GÖRE İŞLEMELERİ NASIL DETAYLANDIRABİLİRİZ ?

 

Avrupa Birliği’ne (AB) Üye Ülkelere Yapılacak İhracat ve Gümrük Birliği

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği, en genel ifadeyle dış ticarette mevcut gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarıyla, her türlü eş etkili tedbirin kaldırıldığı; ayrıca, birlik dışında kalan üçüncü ülkelere yönelik ortak gümrük tarifesinin uygulandığı bir ekonomik entegrasyon çeşidi olarak tanımlanmaktadır.

Gümrük Birliği ile sanayi ürünlerinin taraflar arasında serbest dolaşımı öngörülmektedir.

AB kaynaklı sanayi ürünlerinin ithalatında uygulanan gümrük vergileri, eş etkili vergiler ve Toplu Konut Fonu kaldırılmıştır.

Üçüncü ülkelerden sanayi ürünleri ithalatında topluluk tarafından Ortak Gümrük Tarifesi (OGT) uygulanmaktadır.

İşlenmiş tarım ürünleri de Gümrük Birliği kapsamında yer almaktadır.

Söz konusu ürünlerin ithalatında, topluluk sistemi ile uyumlu olarak oluşturulan yeni mevzuat çerçevesinde, gümrük vergisi ve toplu konut fonu (tarım payı) bütün ülkeler kaynaklı ürünler için uygulanırken, gümrük vergisi oranı (sanayi payı) sadece üçüncü ülkeler menşeli ürünlerde uygulanmaktadır.

Tarım ürünlerinin serbest dolaşımının sağlanması, Türkiye’nin, topluluğun ortak tarım politikasına uyumu ertesinde mümkün olabilecektir. Avrupa Birliği’ne yönelik tarım ürünleri ihracatında EUR.1 belgesi düzenlenmektedir.

Türkiye ile AB arasındaki ticarette, malların karşılıklı olarak tanınan tavizlerden yararlanmaları A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesine bağlıdır. Bir başka ifade ile A.TR Dolaşım Belgesi’nin, yalnızca Türkiye’den AB’ye veya AB’den Türkiye’ye doğrudan nakledilen eşya için düzenlenen ve Türkiye ya da AB’de serbest dolaşımda bulunan eşyanın Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesinde tercihli rejimden yararlanabilmesini sağlamak üzere, odalar tarafından düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen bir belgedir.

A.TR Dolaşım Belgesi, eşyanın Gümrük Birliği, gümrük bölgesinde serbest dolaşımda olduğunu belgelemekle birlikte, menşeini ispat edici değildir.

Çıkış gümrüğünde vize ettirildiği tarihten itibaren 90 gün içinde varış gümrüğüne ibraz edildiğinde ithalatçı ülke gümrüklerinde vergi indirim hakkı sağlayan belgedir.

Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ürünlerinde, Türkiye ile Topluluk arasında parafe edilen serbest ticaret anlaşması kapsamı ürünlerin ticaretinde EUR.1 belgesi düzenlenmektedir. AKÇT Anlaşması uyarınca, kömür de dahil olmak üzere, sadece tek aşamalı üretim işleminden geçen belirli demir-çelik hammadde veya ara ürünleri (demir-çelik çubuklar, filmaşin, kütük, slab, saclar v.s. gibi) AKÇT mal listesi kapsamında yer almaktadır. İleri bir işlemeye tabi ürünler ise (galvanizli dikişli ve kaynaklı tüp, borular, somun, cıvata v.b.) AKÇT kapsamı dışındadır.

Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) Kapsamında Yapılacak İhracat

Serbest ticaret anlaşmalarının amacı taraf ülkeler arasında ticarete yönelik engellerin tedricen kaldırılması suretiyle kolaylaştırılması ve ticarete engel getirilmemesi olarak belirlenmiştir.

AB ile gerçekleştirilen Gümrük Birliği taraflar arasında ortak ticaret politikası uygulanmasını zorunlu kılmıştır. Bu durum AB’nin tercihli anlaşmalarından başlayarak üçüncü ülkelerle serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin ele alınmasını gerektirmiştir.

Türkiye-AB Gümrük Birliği’nde malların serbest dolaşımı ilkesi bulunduğundan, gümrük vergileri tahsil edilmek suretiyle ithal işlemleri tamamlanan tüm sanayi ürünleri taraflar arasında serbest ticarete konu olabilmektedir.

Ayrıca bölge içerisinde malların serbest dolaşımını sağlayan Pan-Avrupa Menşe

Kümülasyonu Sistemi’ne 1 Ocak 1999 tarihi itibarıyla taraf olmuştur.

EUR.1 Belgesi, serbest ticaret anlaşmaları kapsamında taraf ülkeler menşeli ürünlerin tavizlerden yararlanmalarını sağlayan bir belgedir.

Çıkış gümrüğünde vize ettirildiği tarihten itibaren 4 ay içinde varış gümrüğüne ibraz edilmesi durumunda tavizlerden ithalatçı yararlanabilmektedir.

EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmiş bir eşya için ayrıca Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi gerekmemektedir.

Serbest Ticaret Anlaşmalarının Amaçları

AB’nin ortak ticaret politikasına uyum,

İhracatın ülke ve madde bazında çeşitlendirilmesi,

Anlaşma imzalanan ülke pazarında diğer tercihli ülkeler ile eşit koşullara sahip olunması,

Girdi maliyetlerinin düşmesinin yaratacağı rekabet avantajı,

Avrupa menşe kümülasyonuna dahil olmak ve bu kapsamda ortaya çıkacak yeni ticaret olanaklarından yararlanmak,

Türkiye ile Serbest Ticaret Anlaşması İmzalayan Ülkeler: EFTA Ülkeleri (İsviçre Konfederasyonu, Norveç Krallığı, İzlanda Cumhuriyeti, Lichtenstein Prensliği), İsrail Devleti, Makedonya Cumhuriyeti, Hırvatistan Cumhuriyeti, Bosna Hersek, Batı Şeria ve Gazze, Tunus Cumhuriyeti, Suriye Arap Cumhuriyeti, Fas Krallığı, Mısır Arap Cumhuriyeti.

Türkiye ile Müzakere Aşamasında Bulunan Ülkeler: Lübnan Cumhuriyeti, Ürdün Krallığı, Arnavutluk Cumhuriyeti, Faroe Adaları, Güney Afrika Cumhuriyeti, Meksika Devleti.

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı-EİT (ECO) Üyesi Ülkelere Yapılacak İhracat

EİT, Türkiye, İran ve Pakistan arasında bölgesel ekonomik işbirliğini geliştirmek amacıyla 1964 yılında kurulmuş olan Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği (RCD) Teşkilatı’nın devamı olarak 1985 yılında kurulmuş olup, on üye ülkeli (Afganistan İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, İran İslam Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Kırgızistan Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti, Tacikistan Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti, Türkmenistan ve Özbekistan Cumhuriyeti) bir örgüt haline gelmiştir.

Tarifelerin kademeli olarak indirilmesi ve tarife dışı ticari engellerin ortadan kaldırılması yoluyla ticaretin serbestleştirilmesi amaçlanmaktadır.

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı üyesi ülkelere ihracat yapılırken ECO Menşe Şahadetnamesi düzenlenir.

ECO Menşe Şahadetnamesi’ne konu olan ihracatı yapılan ürünün faturası da ilgili Odalar tarafından onaylanmaktadır.

Genel Preferanslar Sistemi (GSP) Kapsamında Türkiye’ye Taviz Tanıyan Ülkelere İhracat

Gelişmekte olan ülkelerin bazı ihraç mallarına gelişmiş ülkeler tarafından karşılıksız ve ayırım gözetmeksizin imtiyaz tanınmasına olanak sağlayan bir düzenlemedir.

Tavizlerden yararlanılabilmesi için ihracatın ilgili ülkelerden birine yapılması ve ürünün o ülkenin taviz tanıdığı GSP listesinde yer alması gerekmektedir.

Genelleştirilmiş Preferanslar Sisteminin sağladığı tavizli gümrük oranlarından yararlanılması için preferans tanıyan ülkelere yapılacak ihracatta “ Özel Menşe Şahadetnamesi” düzenlenmesi gerekmektedir.

Ülkemiz bu sistem çerçevesinde Amerika Birleşik Devletleri, Rusya Federasyonu, Japonya, Kanada, Avusturalya, Yeni Zelanda, Beyaz Rusya, Ukrayna, Bağımsız Devletler Topluluğuna üye ülkeler (Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan, Türkmenistan, Moldova), preferanslarından yararlanmaktadır.

Belgenin tanımında aranacak en önemli konu menşe kriteridir.

İhracatçılarımız, Form A belgesini bağlı bulundukları Ticaret, Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odalarından temin edebilmektedir.

Form A belgesi, arka sayfasında yazılı kurallara uygun olarak doldurup imzalanmalıdır. İhracata konu olan eşyanın beyan edildiği gibi Türk Menşeli olduğu hususunda tevsik edici tüm bilgi ve belgelerin de eklenmesini takiben ihracatçılarımızın, bağlı bulundukları Ticaret, Sanayi veya Ticaret ve Sanayi Odalarına onaylatmaları gerekmektedir.